ABD basınında yer alan haberlere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçtiğimiz yıl aralık ayında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı görüşmede, İran ile bir anlaşmaya varılamaması halinde İsrail’in İran’ın balistik füze programına yönelik olası saldırılarına destek vereceğini söylediği iddia edildi. Söz konusu haberlerde, bu desteğin hava ikmal yardımından, bölgedeki bazı Arap ülkelerinin hava sahasının kullanımı için diplomatik girişimlere kadar uzanabileceği öne sürülüyor. İddialar, taraflardan resmi bir doğrulama gelmediği için şimdilik teyide muhtaç nitelik taşıyor.
İddiaların arka planı
İran’ın balistik füze kapasitesi ve nükleer faaliyetleri, uzun süredir bölgesel güvenlik tartışmalarının merkezinde yer alıyor. İsrail yönetimi, Tahran’ın füze programını ulusal güvenliğine doğrudan tehdit olarak görüyor. Washington ise İran’ın füze menzil ve hassasiyetindeki artışın yanı sıra, nükleer programın geleceğine ilişkin belirsizliklerin bölgesel istikrara zarar verdiği görüşünü savunuyor. 2015’te imzalanan nükleer anlaşma (JCPOA) sonrasında dahi bu başlıklar, uluslararası toplum ile Tahran arasında en zorlu müzakere alanları olmaya devam etti.
İran’ın nükleer programına ilişkin teknik doğrulama ve denetim boyutu, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) tarafından yakından izleniyor. Kurumun güncel değerlendirmeleri ve izleme faaliyetleri, IAEA’nin İran dosyası üzerinden kamuoyuyla paylaşılıyor. Bu bağlamda, balistik füze kabiliyetine dair tartışmalar ile nükleer faaliyetler arasındaki ilişki, tarafların diplomatik pozisyonlarında belirleyici olmaya devam ediyor.
Cenevre’de ikinci tur bekleniyor
ABD ve İran arasında ilk turu 6 Şubat’ta Umman’da gerçekleştirilen temasların ardından, müzakerelerin ikinci turu için tarafların salı günü İsviçre’nin Cenevre kentinde bir araya gelmesi bekleniyor. Diplomatik kaynaklara göre söz konusu görüşmeler, mevcut gerilimi düşürmeye ve karşılıklı beklentileri netleştirmeye odaklanacak.
Tahran’ın masada öncelikle nükleer programa ilişkin başlıkları ele almak istediği, Washington’ın ise bunun yanı sıra İran’ın balistik füze kapasitesi ile halihazırda elinde bulundurduğu zenginleştirilmiş uranyum stokunu da müzakere çerçevesine dahil etmeyi hedeflediği belirtiliyor. Bu farklı öncelikler, görüşmelerin kapsamı ve takvimine ilişkin pazarlıkların zorlu geçeceğine işaret ediyor.
Bölgesel yansımalar ve olası senaryolar
ABD basınında yer alan iddialardaki askeri ve lojistik unsurlar, olası bir çatışma senaryosunun sadece iki ülke arasındaki bir denklemle sınırlı kalmayabileceğini gösteriyor. Hava ikmali, üslerin kullanımı ya da üçüncü ülkelerin hava sahaları gibi konular, bölge ülkelerinin de dâhil olduğu geniş bir diplomatik koordinasyonu gerektiriyor. Böyle bir tablo, özellikle hassas güvenlik dengeleri üzerinde ilave baskı oluşturabilir ve misilleme risklerini artırabilir.
Öte yandan, Cenevre’deki temaslar ve taraflardan gelecek açıklamalar, söz konusu iddiaların seyrini ve diplomatik kanallardaki ilerlemeyi belirleyecek. Şimdilik, ne Beyaz Saray’dan ne de İsrail veya İran makamlarından, Trump’ın Netanyahu ile görüşmesine dair bu iddiaları açıkça doğrulayan bir açıklama bulunmuyor.
Kaynak: İHA
