Kuzey Afrika kaynaklı toz taşınımının Marmara Bölgesi’nde etkili olması beklenirken, Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Seha Akduman solunum sağlığı açısından uyarılarda bulundu.
Marmara’da toz taşınımı bekleniyor
Kuzey Afrika üzerinden havalanan çöl tozlarının atmosferin üst katmanlarında taşınarak İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi’ni etkilemesi öngörülüyor. Uzmanlar, bu dönemlerde hava kalitesinde belirgin düşüşler yaşanabildiğini, görüş mesafesinin kısalabileceğini ve özellikle solunum yolu hassasiyeti olan kişilerin daha fazla etkilenebileceğini belirtiyor. Resmi uyarı ve tahminlerin takibi için Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün duyuruları öneriliyor.
“Sadece kum değil; akciğer dokusunda iltihabı artırıyor”
Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Seha Akduman, çöl tozlarının masum olmadığına dikkat çekti. Akduman, “Çöl tozları yalnızca kum taneciklerinden oluşmaz. Yapılan araştırmalar, bu partiküllerin akciğer dokusunda hücrelere zarar veren ve iltihaplanmayı artıran bir etki oluşturduğunu gösteriyor. Tozlar, ağır metaller, polenler ve mikroorganizmalar taşıyabiliyor. Bu tozlar, solunum yoluyla akciğerlerin en derin noktalarına kadar ulaşıyor” dedi.
Bu süreçte, mevcut solunum sorunları bulunan kişilerin yakınmalarında artış olabileceğine işaret eden Akduman, özellikle astım ve KOAH hastalarının tozlu günlerde daha dikkatli davranması gerektiğini vurguladı. Uzmanlar, hassas bireylerde öksürük, hırıltı, göğüste sıkışma ve nefes darlığı gibi şikayetlerin yoğunlaşabileceğini belirtiyor.
“Gizli astım” riski ve acil başvurularda artış
Toz taşınımının etkili olduğu dönemlerde sağlık kuruluşlarına başvurularda artış gözlendiğini aktaran Akduman, “Güncel bilimsel çalışmalar, yoğun toz maruziyetinin yalnızca astım ve KOAH gibi mevcut solunum hastalıklarını tetiklemediğini, sağlıklı bireylerde bile yeni tanılı astım gelişimine zemin hazırlayabildiğini gösteriyor. Hava yollarında oluşan bu hassasiyet ve iltihaplanma, toz bulutları dağıldıktan sonra dahi haftalarca sürebiliyor” ifadelerini kullandı.
Kimler daha fazla etkileniyor?
Uzmanlara göre, çocuklar, ileri yaş grupları, gebeler, kalp-damar ve akciğer hastalığı olanlar ile bağışıklık sistemi zayıf bireyler toz taşınımından daha fazla etkilenebiliyor. Bu grupların, mümkünse dış ortamla teması azaltması, temiz hava filtreleri ve uygun maskelerden yararlanması öneriliyor. Kapalı alanlarda da iç hava kalitesinin korunması, kapı-pencere açma sürelerinin kısıtlanması ve iç ortamda sigara dumanı gibi ek kirleticilerden kaçınılması önem taşıyor.
Tozlu havalar için 5 öneri
- Pencereleri kapalı tutun: Dış ortam havasının iç mekâna girişini sınırlayın.
- Maske kullanın: Dışarı çıkmak zorunda kalanlar cerrahi maske, tercihen N95 maske tercih etmeli.
- Klima ayarlarını kontrol edin: Araçlarda ve kapalı alanlarda sistemi iç hava dolaşımı moduna alın.
- Açık hava sporlarını erteleyin: Derin nefes gerektiren aktiviteler, zararlı partiküllerin akciğerlere daha fazla ulaşmasına neden olabilir.
- Risk grupları evde kalmalı: Bebekler, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar mecbur olmadıkça dışarı çıkmamalı.
Uzmanlar, toz etkisinin hissedildiği günlerde bol su tüketimi, burun ve boğazın nazikçe temizlenmesi gibi basit uygulamaların da rahatlatıcı olabileceğini belirtiyor. Şikayetlerin şiddetlenmesi, nefes darlığının artması veya göğüs ağrısı gibi durumlarda ise en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
