Üç ayın bilançosu: Enerji, para birimleri ve teknoloji öne çıktı
İran Savaşı’nın başlamasının üzerinden üç ay geçti. Bu süre zarfında küresel piyasalarda savaşın ekonomik etkileri belirginleşti. Yükselen petrol fiyatları enflasyon kaygılarını canlandırırken, bazı Asya para birimleri sert değer kayıpları yaşadı. Güvenli liman olarak görülen altın da belirsiz bir seyir izledi.
Petrolde sert yükseliş ve arz müdahaleleri
Çatışmanın tetiklediği jeopolitik riskler Brent petrol fiyatlarını yaklaşık yüzde 40 artırdı. Ham petrolün 100 doların üzerinde seyretmesi, küresel enflasyon ve merkez bankası faiz beklentilerinde önemli değişikliklere yol açtı. Savaşın ilk dönemlerinde fiyatlar savaş öncesi seviyelerin neredeyse iki katına kadar çıktı.
Büyük ekonomiler, küresel arz baskısını hafifletmek amacıyla stratejik petrol rezervlerinden toplam 400 milyon varile yakın tahliye gerçekleştirdi. Buna ek olarak alternatif tedarik ve taşımacılık rotaları devreye alındı, ancak enerji piyasalarındaki baskının devam ettiği değerlendirmeleri sürüyor. Konuyla ilgili veriler ve analizler için Uluslararası Enerji Ajansı gibi kurumların raporları takip ediliyor.
Enflasyon ve merkez bankalarına baskı
Enerji maliyetlerindeki artış ülkelerde tüketici fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yarattı. Bu durum, ekonomik toparlanmayı yakından izleyen merkez bankalarının politika kararlarını zorlaştırıyor; enflasyonla mücadele etmek için faiz artırımı riskleri, büyüme üzerinde baskı oluşturabiliyor.
Hisse piyasalarında ayrışma: Yapay zeka yükseldi, tüketim geriledi
Küresel borsalar, savaşın yarattığı belirsizliğe rağmen yapay zeka (YZ) odaklı teknoloji hisselerindeki güçlü beklentiler sayesinde nispeten dayanıklı kaldı. ABD borsaları tarihi zirvelere yakın seyrederken, Güney Kore Kospi endeksi rekor seviyelere yaklaştı. Avrupa borsaları da yüksek seviyelerde hareket etti.
SK Hynix, YZ talebiyle 1 trilyon dolarlık piyasa değerini aşarken Samsung Electronics ve Micron Technology gibi şirketler güçlü performans gösterdi. Bu teknoloji yükselişi, yatırımcıların riskli varlıklarda sınırlı bir alım iştahı oluşturmasına yol açtı.
Havacılık ve lüks tüketim baskı altında
Bazı sektörler ise savaşın olumsuz etkilerini daha belirgin hissetti. S&P 500 havayolu endeksi yüzde 6’dan fazla gerilerken, küresel lüks tüketim endeksi yaklaşık yüzde 10 düştü. HSBC Private Bank Küresel CIO’su Willem Sels, tüketim odaklı sektörlerde riskleri azaltmak için “ağırlık azaltma” stratejileri uyguladıklarını belirtti.
Döviz piyasaları ve bölgesel etkiler
ABD doları, yatırımcıların güvenli liman talebiyle yaklaşık yüzde 1,5 değer kazandı. ABD tahvil getirilerindeki yükseliş de doların gücünü destekleyen faktörler arasında yer aldı. Ancak analistler, orta vadede doların yeniden zayıflama eğiliminde olabileceğine dikkat çekiyor; Van Luu bu olasılığı ifade etti.
Asya para birimleri enerji fiyatlarına bağımlılık nedeniyle baskı altında kaldı. Hindistan rupisi, Endonezya rupisi ve Filipinler pesosu dolar karşısında düşük seviyeleri test etti. Bazı ülkeler faiz artırımı ve rezerv müdahaleleriyle piyasa dengesi sağlamaya çalıştı; Sri Lanka sürpriz şekilde 100 baz puanlık bir faiz artışı gerçekleştirdi. Bölgede yalnızca Çin yuanı, güçlü enerji rezervleri desteğiyle görece istikrarlı kaldı.
Avrupa’da büyüme baskısı
Yükselen enerji maliyetleri, özellikle enerji ithalatçısı Avro Bölgesi üzerinde baskı oluşturdu. Bölgedeki ekonomik aktivite önemli daralma sinyalleri verirken Avrupa Merkez Bankası finansal kırılganlıklara dikkat çekti. Birleşik Krallık’ta şirketler enerji maliyetlerindeki artışın faaliyetleri yavaşlattığını raporladı.
Sonuç: Üç aylık dönemde savaş, enerji piyasalarından döviz ve hisse senetlerine kadar geniş bir yelpazede piyasaları etkiledi. Önümüzdeki dönemde enflasyon, faiz kararları ve enerji arzı gelişmeleri küresel ekonomik görünüm için belirleyici olmaya devam edecek.
