Gıda Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Ulaş Kırım, taklit ve tağşiş vakalarının geçen yıl en çok baharat, zeytinyağı, bal, et ve et ürünleri ile süt ve süt ürünlerinde görüldüğünü belirterek, açıkta ve etiketsiz satılan gıdalara karşı tüketicileri uyardı. Kırım, bu tür ürünlerde gözle ayırt etmenin çoğu zaman mümkün olmadığını, tespitlerin laboratuvar analizleriyle yapılabildiğini vurguladı.
Bakanlığın ifşa listeleri farkındalık yarattı
Kırım, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yaklaşık 1,5 yıldır güncellediği taklit, tağşiş ve insan sağlığını etkileyen ürünlere ilişkin ifşa listelerinin kamuoyunda önemli bir farkındalık oluşturduğunu söyledi. Artan bilinçle birlikte yeni yılda idari para cezalarının 4 milyon 740 bin TL’ye kadar çıktığını hatırlatan Kırım, “Sadece para cezası değil; hapis, adli yaptırımlar ve ticaretten men gibi uygulamalar da caydırıcılığı artırabilir” değerlendirmesinde bulundu. Geçen yıl 500’ün üzerinde işletme hakkında taklit ve tağşiş nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğunu da anımsattı.
Temel gıdalarda risk: Gözle anlamak zor
Kırım, tüketicilerin özellikle etiketsiz ve açıkta satılan ürünlerden uzak durması gerektiğini vurguladı. Baharatlarda gıda boyalarının yanı sıra tekstil boyalarına, yoğurtta nişastaya rastlanabildiğini; parçalı et yerine kıyma, lahmacun, pide ve sucuk gibi ürünlerde ise tek tırnaklı hayvan etine karışım yapılabildiğini belirtti. At ve eşek etinin doğrudan üretimi bulunmadığı için, sağlıksız kaynaklardan gelen etlerin işlenmiş ürünlere karıştırılabildiğini ifade eden Kırım, kasaplarda hazır kıyma yerine etin tüketicinin gözü önünde çekilmesini önerdi.
Tüketicilere pratik öneriler
- Açıkta ve etiketsiz gıdalardan uzak durun; izlenebilirliği olan, etiketli ürünleri tercih edin.
- Uzun süredir bildiğiniz, hijyen şartlarını gözlemleyebildiğiniz güvenilir işletmelerden alışveriş yapın.
- Et ürünlerinde, kıymanın işletmede gözünüzün önünde çekilmesini talep edin.
- Baharat, zeytinyağı, bal gibi ürünlerde sertifikasyon ve parti/seri numarası bulunan ürünleri seçin.
- Bakanlığın yayımladığı ifşa ve geri çağırma duyurularını düzenli takip edin.
Tüketiciler, Bakanlığın ifşa listeleri ve duyurularına Tarım ve Orman Bakanlığı’nın güvenilir gıda sayfası üzerinden ulaşabiliyor.
İhracatta aflatoksin ve pestisit kontrolleri
Ömer Ulaş Kırım, ihracata konu yaş meyve-sebze veya kuru meyvelerde aflatoksin (küf toksini) ve pestisit (tarım ilacı kalıntısı) tespit edilmesi halinde ürünlerin geri gönderilebildiğini söyledi. Taze ürünlerin raf ömrü kısa olduğundan geri dönüşün çoğu zaman mümkün olmadığını, kuru incir ve üzüm gibi ürünlerde ise sıklıkla imha yoluna gidildiğini aktardı. Kusurun limitlere yakın olduğu hallerde, ek işlemle şartları karşılayan başka ülkelere yönlendirme yapılabildiğini de belirtti.
Kırım, ihraç edilen partiler dışında, benzer ürünlerin iç piyasada yeterli denetim olmaksızın satışa çıkabilme riskine karşı tüketicinin bilinçli davranmasının önemine işaret etti. Taklit ve tağşiş listelerinin kamuoyuyla paylaşılmasının olumlu etkisine dikkat çeken Kırım, benzer bir şeffaflık uygulamasının pestisit analizleri için de hayata geçirilmesinin tüketici sağlığı adına fayda sağlayacağını kaydetti.
Sonuç: Etiket, izlenebilirlik ve bilinç
Uzmanlara göre, gıda güvenliğinde en etkin koruma, izlenebilirliği olan etiketli ürün tercihinden geçiyor. Tüketicinin düzenli bilgilendirilmesi, işletmelerin şeffaflık ve hijyen standartlarını yükseltmesi ve denetimlerin sürmesi, taklit ve tağşişle mücadelenin temel unsurları olarak öne çıkıyor.
