Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, İran’a yönelik saldırıların ardından Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının petrol fiyatlarında kalıcı bir şok yaratmasının beklenmediğini açıkladı. Fitch, boğazın deniz yoluyla petrol taşımacılığındaki hayati rolü ve küresel piyasadaki arz fazlası nedeniyle oluşacak etkilerin muhtemelen sınırlı ve geçici olacağını belirtti.
Fitch’in değerlendirmesi ne diyor?
Fitch açıklamasında, 28 Şubat itibarıyla başlayan saldırılar sonrası bölgede gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmekten kaçındığını, büyük petrol şirketlerinin sevkiyatları güvenlik gerekçesiyle durdurduğunu ve sigorta şirketlerinin savaş riski sigortalarını iptal ettiğini hatırlattı. Buna rağmen boğazın resmi olarak kapatılmadığına dikkat çekildi ve fiilen kapanmanın uzun sürmesinin beklenmediği vurgulandı.
Kuruluş, 2026 yılı için Brent petrolün varil başına ortalama fiyatının 63 dolar olacağı tahmininde önemli bir yükseliş beklemediğini paylaştı. Fitch, ayrıca İran kaynaklı olası arz kayıplarının küresel arz fazlasıyla kısmen dengeleneceğine işaret etti. Daha fazla bilgi için Fitch Ratings’in açıklamasına Fitch Ratings’in açıklaması üzerinden ulaşılabilir.
Hürmüz Boğazı’nın önemi ve taşınan hacimler
Fitch verilerine göre çatışma öncesinde günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Bu rakam, küresel deniz yolu petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine ve küresel petrol tüketiminin beşte birine denk geliyor.
Boğazdan taşınan hacmin yaklaşık yarısı Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ihracatlarından oluşuyor; geri kalanı ise Irak, Kuveyt ve İran kaynaklı. Bu hacimlerin yaklaşık yarısının Çin ve Hindistan’a gittiği belirtiliyor. Bu nedenle uzun süreli bir kapanışın hem ihracatçı hem de ithalatçı ülkeler üzerinde ciddi etki yaratacağı kaydedildi.
Alternatifler ve sigorta etkisi
Açıklama, Suudi Arabistan ve BAE’nin boğazı baypas edebilecek bazı altyapılara sahip olduğunu ve bunun geçici aksaklıkları hafifletebileceğini belirtti. Ancak alternatif güzergahların sınırlı olduğu ve boğazın deniz yoluyla petrol taşımacılığında merkezi bir arter olmaya devam ettiği vurgulandı.
Fitch ayrıca, uzun süreli fiili bir kapanış durumunda 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı döneminde görüldüğü gibi tankerlerin seyri için deniz koruması gibi önlemlerin gündeme gelebileceğini ifade etti. Mevcut durumda ise sigorta şirketlerinin savaş riski teminatlarını askıya alması ve firmaların transitten kaçınması kısa vadede nakliye düzenini etkilemiş durumda.
Olası riskler ve senaryolar
Fitch, çatışmanın süresi ve şiddetinin belirsizliğini koruduğunu, boğazın uzun süre tıkanması veya bölgedeki üretim ile taşıma altyapısında kalıcı hasarların petrol piyasalarını anlamlı şekilde etkileyebileceğini belirtti. Böyle bir durumda 2026 için öngörülen fiyat tahmininin yukarı yönlü revize edilmesinin muhtemel olacağı ve İran üretiminde önemli aksama olması halinde fiyat oynaklığının artacağı uyarısı yapıldı.
Sonuç olarak Fitch, mevcut koşullarda petrol fiyatlarında dramatik ve kalıcı bir yükseliş beklentisinin sınırlı olduğunu, ancak durumun çatışmanın seyrine bağlı olarak hızlıca değişebileceğini vurguladı.
