AYM’den “süresiz nafaka” düzenlemesine iptal kararı
Özet: AYM, TMK 175’teki ‘süresiz nafaka’ ibaresini iptal etti; yürürlük 9 ay ertelendi, TBMM yeni düzenleme yapacak ve mevcut kararlar uygulanmaya devam edecek.
Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, Antalya 12. Aile Mahkemesinin başvurusu üzerine Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 175. maddesindeki “süresiz olarak” ifadesinin Anayasa’ya aykırılığı iddiasını esastan görüşerek iptal etti. Karar oy çokluğuyla alındı; üç üye karşı oy kullandı. İptal hükmünün yürürlüğü, mahkeme tarafından dokuz ay ertelendi. Gerekçe kararı daha sonra yazılacak.
Başvuru nasıl ortaya çıktı?
Dosya, Antalya’da yaşayan bir çiftin boşanma davası sırasında gündeme geldi. Boşanma sonrası kadın tarafın yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat talepleriyle birlikte mahkemeye başvurması ve mahkemenin ara kararında süresiz nafakanın Anayasa’ya uygunluğunun sorgulanması sonucunda dosya AYM’ye taşındı.
Antalya mahkemesi, ara kararında süresiz nafakanın nafaka yükümlüsünün ekonomik yaşamını, mülk edinme ve yeni aile kurma hakkını etkileyebileceğini; ayrıca ailenin huzur ve refahı, eşitlik ve özel hayatın korunması gibi Anayasa hükümleriyle çatışma riski taşıyabileceğini belirtti.
Mevcut hüküm ne diyor?
TMK’nın 175. maddesi şu ifadeyi içeriyor: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” AYM, metindeki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Yürürlük ve uygulanma
AYM’nin iptal kararı, metindeki ilgili ibareyi ortadan kaldırsa da kararın yürürlüğe girmesi dokuz aylık erteleme sürecine bağlandı. Bu nedenle erteleme süresi dolana kadar mevcut uygulama aynen devam edecek. Ayrıca yürürlüğe girmeden önce kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden ortadan kalkmıyor; uygulama, AYM’nin gerekçeli kararı ve TBMM’nin çıkaracağı düzenlemeye göre netlik kazanacak.
Kararın doğuracağı olası sonuçlar
İptal, yoksulluk nafakasının bütünüyle kaldırıldığı anlamına gelmiyor; sadece süresiz nafaka öngören yasal dayanak iptal edildi. Yargı çevreleri, kararın yeni davalar, uyarlama talepleri ve yürürlükteki kararların tekrar değerlendirilmesi açısından önemli etkileri olacağını belirtiyor.
Meclis’in dokuz aylık sürede yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Tartışılan modeller arasında belirli süreli nafaka, evlilik süresine göre kademeli nafaka veya tarafların ekonomik durumuna göre ölçütler getiren sistemler bulunuyor. Bu konuda nihai karar TBMM’nin çalışmalarıyla netleşecek.
Çocuk nafakasına etkisi var mı?
Kararın çocuk nafakasıyla ilişkisi bulunmuyor. Çocuğun nafakası TMK’nın 182. maddesinde ayrı düzenleniyor ve hâkimin takdirine bırakılıyor. Bu nedenle çocukların bakım ve eğitim giderlerine ilişkin yükümlülükler mevcut düzenlemelere göre devam edecek.
Gelişmeler ve AYM’nin gerekçeli kararına ilişkin metin için Anayasa Mahkemesi’nin resmi internet sitesinden bilgi alınabilir: Anayasa Mahkemesi’nin resmi sitesi.
Kararın uygulamadaki ayrıntıları, mahkeme kararlarının durumu ve TBMM’nin yapacağı düzenleme süreci, önümüzdeki aylarda hukuk camiasının ve vatandaşların yakından izleyeceği başlıklar olacak.
