Türkiye’nin önemli enerji altyapılarından biri olan Hirfanlı Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) tarafından yürütülen kapsamlı rehabilitasyon çalışmalarıyla modernleştiriliyor. Proje, mevcut tesisin verimliliğini artırmayı ve işletme ömrünü uzatmayı hedefliyor.
Uzun süreli üretimin modernizasyonu
Yapımına 1953 yılında başlanan ve ilk üniteleri 1959’da devreye alınan Hirfanlı HES, yaklaşık 67 yıldır elektrik üretimi yapıyor. Toplam dört üniteden oluşan santral, 128 megavat kurulu güce sahip ve bugüne kadar yaklaşık 17 milyar 205 milyon kilovatsaat elektrik üretti.
Verimlilik artışı hedefleniyor
Rehabilitasyon çalışmaları kapsamında türbin verimliliğinin yüzde 87,9’dan yüzde 94,15 seviyesine yükseltilmesi amaçlanıyor. Bu iyileşmeyle aynı miktarda su kullanılarak yıllık yaklaşık 15 gigavatsaat ek enerji üretimi sağlanması planlanıyor. Proje yetkilileri, bu kapasite artışının yaklaşık 10 bin konutun yıllık enerji ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde olduğunu belirtiyor.
Şebeke hizmetlerine katkı
Modernizasyon tamamlandığında Hirfanlı HES’in Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği kriterlerini de karşılayacak şekilde şebeke dengeleme ve frekans düzenleme hizmetlerine katkı sağlaması bekleniyor. Türkiye’nin 1983 yılında yüzde 100 yerli türbin kullanılan ilk santrali olan Hirfanlı’nın rehabilitasyon sonrası bu destek işlevlerini güçlendirmesi hedefleniyor.
Yüzde 92 yerlilik oranı
Projede kullanılan teknolojilerde yüzde 92 yerlilik oranına ulaşıldığı açıklandı. Çalışmalar kapsamında türbin tasarımları TEMSAN tarafından yürütülüyor, jeneratör yenileme işlemleri EÜAŞ Jeneratör Fabrikası tarafından gerçekleştiriliyor ve kontrol ile otomasyon sistemleri EÜAŞ sorumluluğunda ilerliyor.
Kritik bileşenlerin geliştirilmesi sürecine ise TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (TÜBİTAK MAM) da destek veriyor. Bu işbirlikleri, projenin yerli teknoloji kullanımını ve bakım-onarım altyapısını güçlendirmeyi hedefliyor. Proje ve kurumlarla ilgili detaylı bilgilere EÜAŞ resmi kaynaklarından ulaşılabiliyor.
Ömür uzatma ve zamanlama
Kapsamlı modernizasyon çalışmalarının ardından santralin ekonomik ömrünün en az 40 ila 50 yıl daha uzatılması hedefleniyor. İlk ünitenin rehabilitasyonunun yıl sonunda tamamlanması planlanırken, diğer ünitelerin de kademeli olarak yenilenmesi öngörülüyor.
Mevcut üretim ve su durumu
EÜAŞ Hidrolik Santraller Daire Başkanı Gökhan Kaya, santralde zamanla ekipmanların yaşlanmasına bağlı verim kayıpları yaşandığını ve yeni tasarım ile modernizasyon çalışmaları sayesinde türbin veriminin yüzde 94 seviyesine ulaşmasının hedeflendiğini belirtti. Hirfanlı HES’in yıllık ortalama 250 milyon kilovatsaat üretim gerçekleştirdiği, bunun da yaklaşık 160 bin hanenin enerji ihtiyacını karşıladığı ifade ediliyor.
Kaya ayrıca, Kızılırmak Havzası’nın yağışlardan sınırlı etkilenen bölgelerden biri olmasına rağmen Hirfanlı rezervuarında su seviyesinin ciddi şekilde yükseldiğini ve önümüzdeki günlerde bu artışın devam etmesinin beklendiğini açıkladı.
